Historia muzeum w Mikołowie
Idea utworzenia muzeum miejskiego w Mikołowie narodziła się w latach 60. XX wieku, kiedy to Koło Przyjaciół Mikołowa oraz sekcja opieki nad zabytkami miejscowego oddziału PTTK zaczęły gromadzić eksponaty dokumentujące dzieje miasta i jego okolic. Przez kolejne lata podejmowano rozmaite inicjatywy w kierunku stworzenia odrębnej instytucji, lecz żadna z nich nie przyniosła oczekiwanego rezultatu.
Istotna zmiana nastąpiła w 2005 roku, gdy grupa pasjonatów historii Mikołowa założyła Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum Regionalnego. Rok później Urząd Miasta powołał nową jednostkę – Miejską Placówkę Muzealną (MPM), której siedzibą stała się dawna willa fabrykanta Heinricha Koetza, tzw. Biały Domek, przy ulicy Karola Miarki 15.
W 2015 roku burmistrz Stanisław Piechula podjął działania, by MPM mogła funkcjonować jako samodzielna instytucja kultury. Finał zapoczątkowanych wówczas starań zbiegł się w czasie z obchodami 800-lecia Mikołowa. Na mocy statutu uchwalonego w październiku 2021 roku, 1 maja 2022 roku MPM przekształciła się w Muzeum w Mikołowie (w organizacji), którego pierwszym dyrektorem został Wojciech Szwiec.
Rok 2024 był przełomowy dla mikołowskiego muzeum. Po zakończeniu generalnego remontu historycznej willi międzywojennego burmistrza Jana Koja, położonej przy ulicy Konstytucji 3 Maja 18 – dawnego domu urzędniczego z lat 30. XX wieku – nastąpiła długo oczekiwana przeprowadzka do nowej siedziby.
Wystawy
W budynku muzeum udostępniono dla zwiedzających ekspozycję Z dziejów Mikołowa, poświęconą ponad 800-letniej historii miasta, a także przestrzeń wystaw czasowych oraz poddasze wypełnione eksponatami związanymi z mieszkaniem śląskim, dawną apteką i starą szkołą. Jedną z atrakcji jest pomieszczenie zaaranżowane na gabinet burmistrza, w którym można usiąść przy biurku i poczuć przedwojenny klimat tego miejsca.
Działalność
Muzeum w Mikołowie prężnie kontynuuje swoją działalność, przygotowując wystawy, spotkania oraz wykłady poświęcone historii lokalnej i dziejom Górnego Śląska. Organizuje konferencje, spacery historyczne, wystawy plenerowe, warsztaty, a także wydaje publikacje.
Na co dzień muzeum współpracuje z organizacjami pozarządowymi, w tym z członkami Mikołowskiego Towarzystwa Historycznego. Jedną z muzealnych inicjatyw są Mikołowskie Jarmarki Staroci, odbywające się na rynku w każdą pierwszą niedzielę miesiąca.
Nadrzędnym zadaniem muzeum pozostaje gromadzenie pamiątek po dawnych mieszkańcach Mikołowa oraz upowszechnianie lokalnej historii.