Na początku XIX wieku w Mikołowie znajdowały się dwa kopce, które wzbudzały zainteresowanie lokalnych badaczy. Jeden z nich został rozkopany w 1818 roku z polecenia burmistrza Eliasza Tertoły, uznawanego za pierwszego mikołowskiego kronikarza i pasjonata archeologii. Odkrycia z tego miejsca opisał później Konstanty Prus w swojej monografii z 1932 roku, sugerując, że mogła tam znajdować się siedziba Jana z Grabi, dziedzica miasta z XIII wieku.

Drugi kopiec, który przetrwał do dziś, przez długi czas był błędnie utożsamiany z dawnym grodem kasztelańskim. Historyk Ludwik Musioł wskazywał go jako miejsce grodu, nie wiedząc o istnieniu pierwszego kopca. Dopiero badania archeologiczne przeprowadzone w 1967 roku wykazały, że zachowany kopiec miał raczej charakter produkcyjny niż rezydencjonalny.

Najbardziej prawdopodobnym miejscem, gdzie znajdował się średniowieczny gród kasztelański, jest wzgórze, na którym obecnie stoi kościół św. Jana. Teren ten był dawniej naturalnie chroniony przez mokradła i strumienie, co czyniło go idealnym punktem obronnym i strategicznym.